تبلیغات
آذربایجان - پدر سکه شناسی ایران
آذربایجان
تاریخ ، فرهنگ، ادبیات ، دیدنیها، افسانه ها، زبان و مشاهیر آذربایجان (یاشاسین آذربایجان)

2011


مرتبه
تاریخ : جمعه 27 آبان 1390

سید جمال ترابی طباطبایی زاده پنجم اردیبهشت سال ۱۳۰۴ از برترین سکه شناسان معاصر و معروف به پدر سکه شناسی ایران است.

استاد ترابی بیش از شست سال در زمینه سکه شناسی ایرانی و اسلامی و همچنینفرهنگ عامه فعالیت کرد. جمع آوری، ثبت و شناسایی سكه های سلسله های مختلف ایران، تدوین موزه آذربایجان و تدریس سکه شناسی را بر عهده داشت و آثار نوشتاری با ارزشی نیز در این زمینه از خود بر جای گذاشته است.


زندگی نامه :

سید جمال ترابی طباطبایی زاده سال ۱۳۰۴ در محله مهاد مهین (میار میار) تبریز است. وی از نسل میرزا محمدرضی الحسنی الحسینی است كه نسبتش با سی و سه پشت به حضرت امام حسن مجتبی (ع) می رسد.

وی تحصیلات ابتدایی خود را در تبریز و در دبستان تمدن آعاز نمود و دوره متوسطه را در دبیرستان های رشدیه و فردوس تبریز به پایان رسانید. سپس در رشته تاریخ، جغرافیا و علوم تربیتی از سال۱۳۲۶ تا۱۳۳۰ در دانشسرای عالیتهران مشغول به تحصیل شد.

بعد از دریافت رتبه یک دبیری در وزارت فرهنگ استخدام شد و سالها در شهرهای ساوه و دامغان تدریس نمود. بعدها به تبریز منتقل شد و از سال از سال ۱۳۴۰ خورشیدی در دانشسرای مقدماتی پسران و دختران و دبیرستان های دهخدا و ایراندخت تبریز به آموزش علوم اجتماعی، زبان فرانسه و رسم فنی مشغول شد. استاد ترابی در گروه تاریخ دانشگاه تبریز به تدریس سکه شناسی پرداخت و تجربه هایش را در زمینه های خط شناسی و کتیبه خوانی به نسلهای بعدی منتقل کرد و می گفت: «عقیده بر این دارم كه اندوخته علمی و معنوی را نبایستی به گور برد.» 

در سال ۱۳۳۷ مامور ایجاد و تدوین موزه آذربایجان شد و تا سال ۱۳۴۰ نیز به عنوان رییس موزه فعالیت کرد.وی در سال ۱۳۴۶ به عنوان كارشناس آثار باستانی و فرهنگ عامه به وزارت فرهنگ و هنر منتقل شد و برای دومین بار تا سال ۱۳۵۲ در سمت رییس موزه آذربایجان به خدمت پرداخت. سپس تا سال ۱۳۵۷ در سمت رییس اداره باستان شناسی و فرهنگ عامه آذربایجان شرقی به خدمت پرداخت تا بازنشسته شد. در دوران بازنشستگی بسیار پر تلاش تر بود و جمع آوری و تدوین آثار علمی اش و پژوهشی اش پرداخت.

استاد ترابی در معرفی و شناسایی سکه های ایرانی بیشترین نقش را داشته و اعتقاد داشت که ایران به لحاظ سکه شناسی رتبه نخست دنیا را در اختیار دارد. وی در زمان فعالیتش بیش از سه هزار و پانصد سکه باستانی را جمع آوری نمود. در سالهای بازنشستگی اش به دلیل مشکلات مالی مجبور به فروش آنها شد که در نهایت نزدیک به سیصد سکه برایش باقی ماند.

به هنر علاقه خاصی داشت و در زمینه خوشنویسی و نقاشی آبرنگ فعالیت می کرد. وی که از دوستداران شهریار به حساب می آمد در زمینه عکاسی نیز بصورت حرفه ای فعالیت داشت. عکسهای با ارزشی از مناطق مختلف ایران به ویژه تبریز قدیم گرفته بود که بخشی از آنها را به موسسه دایره المعارف بزرگ اسلامی و سازمان اسناد ملی ایران تقدیم کرده بود.

وی که نامش در سالنامه جاودانه های ایران نیز به ثبت رسیده در بیست و دوم مهر ماه سال ۱۳۸۸ به علت کهولت سن از دنیا رفت و در قطعه هنرمندان آرامگاه وادی رحمت شهر تبریز به خاک سپرده شد.


اعتبار جهانی :

شهرت جهانی و تخصصش در سکه شناسی ایرانی و اسلامی باعث گشته بود که برخی از دانشمندان و کارشناسان برجسته سکه شناسی از موزه های معتبر جهان در زمینه پژوهش ها و شناسایی سکه های باستانی از وی کمک بخواهند. در این رابطه نامه های بسیاری باقی مانده که همکاری استاد ترابی طباطبایی را با کارشناسان مطرحی همانند دكتر جرج مایلز رییس موزه نیویورک، سلوود، والتر هینتس، برت فراگنر، اینگر كریر، ریچارد فرای، هاری فلدمن و گوتفرید هرمان نشان می دهد.

زندگی نامه استاد ترابی طباطبایی در کتاب «راهنمای محققین تاریخ و فرهنگ آسیای مرکزی» به چاپ رسیده است. این کتاب توسط انتشارات دانشگاه هاروارد و به زبان انگلیسی در سال ۱۹۹۵ میلادی منتشر شده است.


خدمات :

وی در طول شست سال فعالیت و خدمتش هزاران سند و عکس تاریخی را جمع آوری نمود که به سازمانها و موسسه های مختلفی اهدایشان کرد:

  • تعداد ۲۰۰۰ سند تاریخی به سازمان اسناد ملی ایران (تلگرافهایی که بین علمای شیراز، تبریز و تهران مبادله شده، دست خط میرزای شیرازی در تاکید بر حرام بودن تنباکو، نامه‌های حاجی میرزا حسن مجتهد تبریزی، فرمان شیخ الاسلامی در زمان کریم خان زند و فرمان شاه طهماسب دوم به ایلات و عشایر برای جنگ با روسها از آن جمله می باشند.)
  • تعداد ۸۰۰۰ قطعه عکس تاریخی به سازمان اسناد ملی ایران
  • تعداد ۶۰۰۰ قطعه عکس و فیلم مربوط به سکه های ایران را به موسسه دایره المعارف بزرگ اسلامی
  • تعداد ۴۰۰۰ قطعه فیلم مربوط به آثار باستانی آذربایجان شرقی به موسسه دایره المعارف بزرگ اسلامی
آثار :

از وی بیش از سی و پنج کتاب و مقاله علمی در زمینه های سکه شناسی و فرهنگ عامه بر جای مانده که فهرست بخشی از آنها چنین است:

کتابها

  • "سكه های اسلامی دوره ایلخانی و گوركانی" (۱۳۴۷)،
  • "نقشها و نگاشته های مسجد كبود تبریز " (۱۳۴۹)،
  • "سكه های شاهان اسلامی ایران"، (۱۳۵۰)،
  • "رسم الخط ایغوری و سیری در سكه شناسی" (۱۳۵۱)،
  • "سكه های آق قویونلو و مبنای وحدت حكومت صفویه در ایران" (۱۳۵۵)،
  • "آثار باستانی آذربایجان" (۱۳۵۵)،
  • "سكه های ماشینی ایران و مقدمه ای بر سكه شناسی" (۱۳۷۱)،
  • "نسب نامه شاخه ای از طباطبایی های تبریز " (۱۳۷۶)،
  • "كلیبر" (سرزمین دژهای تسخیر ناپذیر) (۱۳۸۱)،
  • "مسجد صفوی خسروشهر" (به انضمام دستنوشته های حسنعلی خان امیرنظام گروسی) (۱۳۸۲)،
  • "آثار باستانی شهرستان سراب" (۱۳۸۳)،
  • "سفینه نامه (دفتر اول)" (۱۳۸۳)،
  • "تاریخ تبریز به روایت سکه و ضمائم" (۱۳۸۴)،
  • "آثار باستانی اهر ارسباران" (۱۳۸۴)،
  • "آثاری باستانی از مناطق مختلف آذربایجان" (۱۳۸۴)،
  • "سفینه نامه (دفتر دوم)" (۱۳۸۶)،
  • "آثار باستانی استان اردبیل" (۱۳۸۷)،

مقاله ها

  • "چند سند تاریخی از صفویه تا قاجاریه"
  • "بوشهر به روایت تاریخ، سكه، تمبر"
  • "وقف نامه طالبیه تبریز"
  • "فرامین بقعه شیخ صفی"
  • "مغازه های مجیدالدوله یا مجیدیه"
  • "تاریخ سردرود به هزار سال قبل از میلاد می رسد"
  • "اولین سكه ها"
  • "سكه های تامارای گرجی"
  • "سكه هایی متنوع از اباقا آن"
  • "خوانندگان و ما"
  • "چند سكه معرفی نشده"
  • "از زوایای تاریخ"
  • "تاج و تاجداری"
  • "کلیسای سن استپانوس" ،بررسی های تاریخی، فروردین و اردیبهشت ۱۳۵۳، شماره ۵۰. مقاله مشترکی با همکاری «عبدالعلی کارنگ».
  • "سكه های قره قویونلو و آل جلایر"
  • "حیدربابا از نظرگاهی دیگر"
  • "سیری در عكاسی تبریز"
  • "سیاه قلم كاری گمنام از خمسه نظامی"
  • "سیاه قلم كاران شاهنامه امیربهادری"
  • "سكه های ضرب تبریز (شهرستان رشیدی، بوسعید، قیصریه، تبریز)
  • " وقف نامه سیدمحمد كچه

جایزه ها و نشان ها :
كتاب "سكه های آق قویونلو و مبنای وحدت حكومت صفویه در ایران" که در سال ۱۳۵۵ چاپ گشته بود به عنوان كتاب سال ایران معرفی شده و این جایزه ارزشمند را از آن خود کرد.

  • مصاحبه امیر کریم زاد شریفی با سید جمال ترابی طباطبایی.
  • روزنامه جمهوری اسلامی ۲۶ اردیبهشت ماه ۱۳۷۲ خورشیدی.
  • عقیقی بخشایشی. مفاخر آذربایجان، جلد پنجم، مقاله عباس خاکسار، «بررسی سکه ای ناشناخته».
  • رهنمای شهسواری، ناصر. تبریز شهر کهن تاریخ
عکس



طبقه بندی: مشاهیر آذربایجان، 
ارسال توسط naser razaghpour
مشاهیر آذربایجان
آرشیو مطالب
نظر سنجی
به نظر شما این وب در چه وضعیتی قرار دارد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی



برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


مترجم سایت