تبلیغات
آذربایجان - لغات و اصطلاحات موسیقی در ترکی (بخش دوم)
آذربایجان
تاریخ ، فرهنگ، ادبیات ، دیدنیها، افسانه ها، زبان و مشاهیر آذربایجان (یاشاسین آذربایجان)

2011


مرتبه
تاریخ : سه شنبه 24 آبان 1390

عکس

کلمه دیگری که در ترکی معاصر و به طور گسترده ای برای ایفای مفهوم رقص بکار می رود، کلمه “اویونOyun ” است که هم به معنی رقص و هم به معنی هر نوع بازی (کودکانه، تفریحی، نمایشی، مسابقه ای،..) می باشد. کلمه اویون و فرم قدیمی آن اویوق Oyuq (رقص، دانس، موزیک)، از ریشه اویماق Oymaq به معنی رقصیدن، جهیدن و پریدن مشتق شده است.

در زبان و لهجه های گوناگون تورکی قدیم علاوه بر اویون (رقص، تفریح)، کلمات بسیار دیگری به معنی رقص و یا انواع گوناگون آن بکار رفته اند. برخی از آنها که بعضی علاوه بر رقص، معانی دیگری از قبیل تفریح و ضیافت و… نیز دارند عبارتند از: تالپیماق Talpımaq(به معانی تموج، به اهتزاز در آوردن، پریدن و ایستادن، حس، برخوردن)، تالبیماق Talbımaq (تئلئوت خارزم)، تالابیماقTalabımaq (عثمانی)، تالابیماق Talabımaq، تالبیماق Talbımaq، تاببالاتماق Tabbalatmaq، اٶگرونچ Ögrünç، اٶگرونچوله مکÖgrünçülemek، ییرقاماق Yırqamaq، جیرقاماق Cırqamaq، ایرقالIrqal ، منگیله تمک Meŋilətmək، سورمک Sürmək (این کلمه در معنی ضیافت و جشن وارد زبان فارسی نیز شده است. در ترکیبات چهارشنبه سوری، سور دادن، …)، چوغیماقÇoğımaq، قوتروشماق Qutruşmaq، ایلینچوله مک İlinçülemək، شه وه که Şeveke، جورجونا Curcuna، سونگوکلیچ Süŋükliç، توقورجون Toqurcun، سالماقSalmaq ، گنجرGencer ، … ب ب

در آزربایجان و ایران انواع گوناگون رقصهای ملی ترکی مانند بارBar(آراز باری Araz barı ،…) هالای Halay (قاشقای هالایی Qaşqay halayı ، شاهسئوه ن هالایی Şahsevən halayı ،…) وجود دارند. هالای رقص ملی مشترک بین ترکهای ترکیه، آزربایجان و جنوب ایران است.

با توجه به آنچه گفته شد، تخصیص کلمه اویون Oyun برای هر نوع بازی-معادل PlayGame انگلیسی (مصدر اویناماق Oynamaq ، بازی کردن؛ اویونچو Oyunçu = بازیکن مسابقه؛ اوینامان Oynaman= بازیگر، هنرپیشه)؛ بیییBiyi برای رقص معادل Dance انگلیسی (مصدر بیییمک Biyimək = رقصیدن؛ بیییتمک Biyitmək= رقصاندن؛ بیییشمک Biyişmək = باهم رقصیدن؛ بیییچی Biyiçi = رقاص)؛ تالپی Talpı برای باله (مصدر تالپیماق Talpımaq = اجرای رقص باله کردن؛ تالپیچی Talpıçı = بالرین) و سور Sür به معنی فستیوال پیشنهاد شده است.

چند کلمه ترکی در باره موسیقی و فرهنگ موسیقیائی

اپرا: ییراماج Yıramac (-ماج mac و یا –پاچ paç پسوند بازی-نمایش است)
آداب، تربیت: گٶرگو 
Görgü
ادبی: گٶرکول 
Görkül ب ب
ادبیات غرب: باتی گٶرکول سٶزو 
Batı Görkülsözü
ادبیات کلاسیک: کٶکله شیک گٶرکول سٶز 
Kökləşik Görkülsöz
ادبیات: گٶرکول سٶز 
Görkülsöz
ادیب برجسته: سئچگین گٶرکولچو
Seçgin Görkülçü
ادیب: گٶرکولچو 
Görkülçü
ارتجالی: دوغاچلاما 
Doğaçlama
ارکستر مجلسی: اودا کویه شگه سی 
Oda küyəşgəsi
ارکستر: کویه شگه 
Küyəşgə
استتیزم: گٶرک 
Görk
استتیک، زیبا: گٶرکلو 
Görklü
آکورد کردن: کٶکله مک 
Kökləmək
آکورد، پرده: کٶک 
Kök
آکوستیک: یانقی بیلیم 
Yanqı bilim ، سس داغیلیم Səs dağılım
آلت موسیقی، ابزار: چالقی 
Çalqı
آلگرو: قیبراق 
Qıbraq
انسترومئنتال: چالقیسال 
Çalqısal
انسترومانتاسیون: چالقیلاما 
Çalqılama ، چالقی بیلیم Çalqıbilim
آهنگ های لیریک بزرگ، آهنگ مدرن: آشولا 
Aşula
آهنگ: اویوم 
Uyum
آهنگساز: باغدار 
Bağdar
آواز خواندن: ییرلاماق 
Yırlamaq٬ ییراماق Yıramaq، اٶتمک Ötmək(با صدای زیر)، هایلاماق Haylamaq (از حنجره)
آواز: ییر 
Yır
آوازخوانی: ییرلاییش 
Yırlayış
بالرین: تالپیچی 
Talpıçı
ب بباله: تالپی 
Talpı
پانتومیم، نمایش ایمائی: تومپاج 
Tumpaç (-ماج mac و یا –پاچ paçپسوند بازی-نمایش است)، توم اویون Tumoyun ، توم گٶسته ریسی Tum göstərisi (از مصدر تومماق Tummaq )
پرده موسیقی، آکورد: کٶک 
Kök
تئاتر: یانسیماج 
Yansımac (-ماج mac و یا –پاچ paç پسوند بازی-نمایش است)، یانسیل Yansıl
تار: تئللی 
Telli
تراژدی: بوزلاما 
Bozlama
ترانه خوانی: هایلاما 
Haylama
ترانه: های 
Hay
تصنیف کردن، آهنگسازی: باغداماق 
Bağdamaq
تصنیف: باغدا 
Bağda
تفریح کردن: ائیله نمک 
Eylənmək
تفریح، سرگرمی: ائیله نجه 
Eyləncə
تک نوازی: تک کویلو 
Təkküylü
تمپو: دیزه م 
Dizəm
تمدن، مدنیت: اویقارلیق 
Uyqarlıq
تون، لحن: تینی 
Tını
چندنوازی: چوخ کویلو 
Çoxküylü ب ب
خواننده: هایچی 
Hayçı ، هایلار Haylar
دراکه: آنلاق 
Anlaq
دوئت: ایکیل 
İkil
دوتار: قوشاتئللی 
Qoşatelli
رقاص: بیییچی 
Biyiçi ، بییه ر Biyər
رقص: بییی 
Biyi
رقصیدن: بیییمک 
Biyimək، بییله مک Biyləmək ، بیییشمکBiyişmək
رل، نقش (بازیگری): اوینام 
Oynam
ریتم: تارتیم 
Tartım
زیبائی شناسی: گٶرک بیلیم 
Görkbilim
ژانر ادبی: گٶرکول چئشین 
Görkül çeşin
ژانر: چئشین 
Çeşin
ساز آشیقی-باخشی: قوپوز 
Qopuz ، چٶگور Çögür
ساز بادی: پوفله مه لی 
Püfləməli ، اٶتدورمه لی Ötdürməli
سبک، اسلوب، طرز: بیچه م 
Biçəm
سراینده: قوشان 
Qoşan
سرود دینی، الهی: تانریدام 
Tanrıdam
سرود ملی: اولوسال آییتیم 
Ulusal ayıtım
سرود: آییتیم 
Ayıtım
سرودن: قوشماق 
Qoşmaq
سروده: قوشقو 
Qoşqu
سه تار: اوچ تئللی 
Üçtelli
سوپرانو: اٶته ر 
Ötər ب ب
سولیست: ییراغو 
Yırağu
شاعر: قوشار 
Qoşar، قوشوقچو Qoşuqçu
شاعرانه: قوشارجا 
Qoşarca ، قوشاریمتیل Qoşarımtıl ، قوشارسی Qoşarsı
شعر ترکی (نوعی قالب شعر آشیقی): قوشما 
Qoşma
شعر معاصر: دیزه له ک 
Dizələk
شعر: قوشوق 
Qoşuq
شعرواژه: سیجیر 
Sicir، سیجیرله مه Sicirləmə (صورت اولیه ادبی که نه هنوز به مفهوم امروزی شعر و نه به مفهوم امروزی نثراند).
صدا (معادل 
Sound): سس Səs
صدا (واضح و روشن): آوارد 
Avard
صدای جانداران (معادل 
Voice): اٶتوم Ötüm
صنایع ظریفه: اینجه اوزلوقلار 
İncə Uzluqlar
فراخوان: آواوا 
Avava (در اصل صدای فراخوان جهت جمع شدن برای بازی پس از برداشت خرمن)
فرهنگ: اردم 
Ərdəm
فستیوال موسیقی: کوی سورو 
Küy sürü
فستیوال: سور 
Sür ، سورول Sürül
قطعه آوازی: ییرال تیکه 
Yıral tikə
قطعه سازی: چالقیسال تیکه 
Çalqısal tikə
قطعه، پارچه: تیکه 
Tikə
کر خوانی: اورلام 
Orlama ، اورلاشی Orlaşı
کر، خورو: اور 
Or
کلید: آچار 
Açar
کمدی موزیکال: کویه ل گولدورو 
Küyəl güldürü
کنسرت: کویله شی 
Küyləşi ، کویه نتی Küyənti
کنسرواتوار، دانشکده موسیقی: کوی یورد 
Küyyurd
مارش: سوییری 
Süyırı ب ب
مسابقه آهنگ و ترانه: هاییم 
Hayım
مشاعره: آییتیش 
Ayıtış
مصراع: دیزه 
Dizə
معرفت: قاناجاق 
Qanacaq
مغنی، آوازخوان: ییرچی 
Yırçı٬ ییرلاییچی Yırlayıçı، ییرار Yırar
مقاله: قوشانتی 
Qoşantı
مقام (در موسیقی): اورنام 
Ornam
مقام (دولتی، اجتماعی): قونام 
Qonam
ملودی: ازگی 
Əzgi
منظومه، پوئما: قوشاق 
Qoşaq
موزیسین: کویچو 
Küyçü ، کویه مه ن Küyəmən
موزیک راک: ساللار کوی 
Sallar Küy
موزیکال: کویه ل 
Küyəl
موسیقی اجرا کردن: کویه مک 
Küyəmək ، کویله مک Küyləmək
موسیقی آیینی: تٶره سه ل کوی 
Törəsəl küy
موسیقی بی کلام، انسترومنتال: چالقیسال کوی 
Çalqısal küy
موسیقی پاپ: ائلگون کوی 
Elgün Küy
موسیقی سنتی: گله نه کسه ل کوی 
Gələnəksəl Küy
موسیقی شناسی: کوی بیلیمی 
Küybilimi
موسیقی علمی: بیلیمسه ل کوی 
Bilimsəl Küy
موسیقی فولکلوریک: بودون کوی 
Budun Küy
موسیقی کلاسیک: کٶکله شیک کوی 
Kökləşik Küy
موسیقی محلی: یئره ل کوی 
Yerəl Küy
ب بموسیقی مدرن: یئنیجیل کوی 
Yenicil Küy
موسیقی معاصر: چاغداش کوی 
Çağdaş Küy
موسیقی مقامی: اورنام کوی 
Ornam Küy
موسیقی نظامی: سوکوی 
Sü Küy
موسیقی، موزیک: کوی 
Küy
موسیقیائی: کویسه ل 
Küysəl
موسیقیدان: کویه ر 
Küyər
میم: توم 
Tum (از مصدر تومماق Tummaq )
میمیست: تومچو 
Tumçu
ندا (امداد و دادخواهی): هارای 
Haray
نغمه، آهنگ فولکوریک: تورکو 
Türkü
نقرات: ییرلاشیم 
Yırlaşım ، ییرلاشی Yırlaşı ، هاییرما Hayırma
نواختن آلت موسیقی (بادی): اٶتدورمک 
Ötdürmək
نواختن آلت موسیقی: چالماق 
Çalmaq
نواختن سازهای بادی نظامی: آغراتماق 
Ağratmaq ، آغریلماقAğrılmaq
نواختن موسیقی (خودمانی، غیرفرمال): کویله نتی 
Küylənti ، کویله تی Küyləti
نوازنده ساز آشیقی (بدون آواز) : قوپوزچو 
Qopuzçü، چٶگورچوÇögürçü
نوازنده: چالقیچی 
Çalqıç
نوشته ادبی: گٶرکول یازی 
Görkül yazı
همخوانی: اورلاماق
Orlamaq ، اورلاشماق Orlaşmaq ، ییراشماYıraşma
همنوازی کردن: کویه شمک 
Küyəşmək
همنوازی، گروه نوازی: کویه شیم 
Küyəşim ، کویله شمهKüyləşmə، کویله شیم Küyləşim
هنر: اوزلوق 
Uzluq
هنرپیشه: اوینامان 
Oynaman
هنرکده: اوزلوق یورد 
Uzluqyurd
هنرمند تئاتر: یانسیدار 
Yansıdar
هنرمند: اوزلو 
Uzlu ، اوزمانج Uzmanc
هنرمندانه: اوزلوجا 
Uzluca
هنرهای زیبا: گٶزه ل اوزلوقلار 
Gözəl uzluqlar ، گٶرکلو اوزلوقلارGörklü uzluqlar
هنری: اوزلوقسال 
Uzluqsal
وکال: ییرال 
Yıral ، ییرسال Yırsal
وکالیست: ییرامان 
Yıraman

عکس




طبقه بندی: موسیقی آذربایجان، 
ارسال توسط naser razaghpour
مشاهیر آذربایجان
آرشیو مطالب
نظر سنجی
به نظر شما این وب در چه وضعیتی قرار دارد؟






پیوند های روزانه
امکانات جانبی



برای نمایش تصاویر گالری كلیك كنید


مترجم سایت